आम्ही मुलांचा data process करतो का? करत असू तर काय बदलते?
Reviewed by InfraVeritas360 ResearchFirst published Last reviewed
Sources: DPDP Act, 2023 and DPDP Rules, 2025 (MeitY)
भाषांतरित मार्गदर्शन, legal advice नाही. Legal terms त्यांच्या English नावानेच दिले आहेत. शंका असल्यास English version आणि Act चा official text ग्राह्य धरा. हे पान इंग्रजीत वाचा
थोडक्यात उत्तर: प्रत्येक channel तपासा; मुले अनेकदा अनपेक्षित ठिकाणी असतात
Act नुसार 18 वर्षांखालील प्रत्येक जण child आहे. मुलाच्या data साठी parent किंवा lawful guardian ची verifiable consent लागते. मुलांना track करणे, त्यांचे behavioural monitoring करणे किंवा त्यांना targeted ads दाखवणे चालत नाही. Rule 12 आणि Fourth Schedule नुसार काही classes आणि purposes ना सूट आहे. उदा. मुलाचे आरोग्य जपण्यासाठी आवश्यक तेवढी healthcare, आणि शैक्षणिक संस्थांचे शैक्षणिक काम.
कायदा काय सांगतो
Section 9 जबाबदाऱ्या ठरवते. Parent ची खात्री कशी करायची हे Rule 10 सांगते. Exemptions Rule 12 आणि Fourth Schedule मध्ये दिल्या आहेत.
- Section 9 · Rules 10, 12: Processing of children's data — मुलांचा data. 18 वर्षांखालील कोणाच्याही बाबतीत parent किंवा lawful guardian चा verifiable consent घ्या. मुलांचे tracking, behavioural monitoring किंवा त्यांना target करून advertising करू नका. Rule 12 आणि Fourth Schedule काही classes आणि purposes ना सूट देतात. उदा. मुलाच्या आरोग्याच्या रक्षणासाठी आवश्यक तेवढ्या मर्यादेत clinical establishments आणि healthcare professionals.
- Section 6: Consent — वैध consent कसा असावा. Consent free, specific, informed, unconditional आणि unambiguous असावा. तो clear action ने दिलेला असावा. Purpose साठी आवश्यक तेवढ्याच data पुरता मर्यादित असावा. तो देणे जितके सोपे, तितकेच withdraw करणेही सोपे असावे.
Steps
- मुलांचा data कुठून येतो ते शोधा: customers, dependants, interns, visitors, scholarships, app sign-ups.
- त्या purpose ला Fourth Schedule मधली एखादी exemption लागू होते का, ते ठरवा.
- कोणतीच लागू होत नसेल तर age विचारणारा प्रश्न आणि parent-consent step जोडा.
- 18 वर्षांखालील users साठी tracking आणि targeted ads बंद करा.
- प्रत्येक channel साठी घेतलेला निर्णय लिहून ठेवा.
ठेवायचा evidence
- Channel-wise children's data note
- Parent-consent records
- Ad आणि tracking settings
नेहमीच्या चुका
- 'आम्ही B2B आहोत, म्हणून मुले नाहीत' असे गृहीत धरणे
- परदेशी कायद्यांतले 13 किंवा 16 वय वापरणे
- मुलानेच tick केलेला box parental consent मानणे
कोणाची काय जबाबदारी
- DPO / Privacy Lead: फक्त marketing ला नाही, प्रत्येक team ला विचारा. Dependants, interns, scholarship applicants आणि visitors यांच्यातच मुलांचा data बहुतेक वेळा लपलेला असतो.
- Legal & Compliance: प्रत्येक purpose ला Fourth Schedule exemption लागू होते का, यावर सल्ला द्या, आणि त्यामागचे reasoning लिहून ठेवा.
- CTO / Engineering Head: Age checks आणि tracking switches product मध्ये शक्य असायला हवेत.
- Data & Analytics Head: 18 वर्षांखालील मुलांचे behavioural monitoring नाही.
- Product Head: मुले sign up करू शकत असतील, तर parent consent आणि no tracking याचे planning करा.
- Marketing Head (CMO): 18 वर्षांखालील लोकांना targeted ads नाहीत.
- Marketing विभाग: 18 वर्षांखालील audiences साठी targeting बंद करा, आणि त्यांना track करू नका.
- Legal विभाग: प्रत्येक purpose साठी Fourth Schedule चे reasoning नोंदवा.
- Data आणि analytics विभाग: मुलांचे behavioural monitoring नाही.
- Software engineering विभाग: Age checks आणि tracking switches.
Management कडून चांगले उत्तर कसे असते
“मुलांचा data कुठे कुठे येतो, हे आम्हाला माहीत आहे. जिथे exemption नाही तिथे parent consent आहे, आणि 18 खालील users साठी tracking बंद आहे.” मेहनत आणि वेळ: कमी ते मध्यम · channels वर अवलंबून.
तुमच्या भूमिकेसाठी पूर्ण पान उघडा →