नागरिकाने मागितले तर ministry ने data delete करायलाच हवा का?
Reviewed by InfraVeritas360 ResearchFirst published Last reviewed
Sources: DPDP Act, 2023 and DPDP Rules, 2025 (MeitY)
भाषांतरित मार्गदर्शन, legal advice नाही. Legal terms त्यांच्या English नावानेच दिले आहेत. शंका असल्यास English version आणि Act चा official text ग्राह्य धरा. हे पान इंग्रजीत वाचा
थोडक्यात उत्तर: नाही, पण correction आणि security लागू राहतात
नाही. Section 17(4) नुसार Section 8(7) मधील erasure ची duty आणि Section 12(3) मधील erasure चा हक्क State च्या processing ला लागू होत नाहीत. Retention public records चे नियम आणि schedules प्रमाणे होते. Correction चे हक्क आणि बाकी सगळ्या duties, security आणि breach reporting सह, लागू राहतात.
कायदा काय सांगतो
Section 17(4) नुसार State ला DPDP erasure लागू होत नाही. Records नष्ट करणे public records नियमांनुसार होते.
- Section 8(7) · Rule 8: Erasure and retention — data delete करणे आणि ठेवणे. Purpose संपला किंवा consent withdraw झाला की personal data delete करा. एखाद्या कायद्याने तो ठेवणे बंधनकारक असेल, तर तेवढा अपवाद. तुमच्या processors कडूनही तो delete करून घ्या. Rule 8(3) नुसार प्रत्येक Data Fiduciary ने Rules मध्ये दिलेल्या purposes साठी personal data, traffic data आणि logs किमान एक वर्ष ठेवायचे आहेत.
- Sections 11–14 · Rule 14: Rights of Data Principal — लोकांचे हक्क. लोक त्यांच्या data चा summary आणि तो कोणासोबत share झाला ते मागू शकतात. Correction, completion, updating किंवा erasure मागू शकतात, complaint करू शकतात, आणि त्यांच्या वतीने काम करण्यासाठी कोणालातरी nominate करू शकतात. हे कसे करायचे ते तुम्ही publish करायला हवे.
- Section 8(3): Accuracy — data पूर्ण आणि अचूक असावा. Personal data वापरून एखाद्या व्यक्तीबद्दल निर्णय घेतला जात असेल, किंवा तो दुसऱ्या Data Fiduciary सोबत share होत असेल, तर तो complete, accurate आणि consistent आहे याची reasonable काळजी घ्यावी.
Steps
- Record retention schedules लागू करा.
- मागितल्यावर चुका दुरुस्त करा.
- Data का ठेवला आहे ते नागरिकाला सांगा.
- Schedule परवानगी देईल तेव्हा records नष्ट करा.
- Records ठेवले आहेत तोपर्यंत access मर्यादित ठेवा.
ठेवायचा evidence
- Retention schedule
- Correction log
- Destruction register
नेहमीच्या चुका
- कोणतीच duty लागू नाही असे समजणे
- Correction requests कडे दुर्लक्ष
- जुन्या records चा access खुला ठेवणे
कोणाची काय जबाबदारी
- Data Protection Nodal Officer: Erasure requests च्या उत्तरांत याचा वापर करा.
- Legal cell: कोणते schedules लागू होतात, ते confirm करा.
- Customer service विभाग: Data का ठेवला जातो, ते नम्रपणे समजावा.
उदाहरण (इंग्रजीत)
A citizen asks a department to delete his application. The reply explains that records follow the public records schedule under Section 17(4), and corrects his address as asked.
Management कडून चांगले उत्तर कसे असते
“आम्ही retention schedules पाळतो, मागितल्यावर चुका दुरुस्त करतो, आणि उत्तरांमध्ये retention समजावून सांगतो.” मेहनत आणि वेळ: कमी.
तुमच्या भूमिकेसाठी पूर्ण पान उघडा →