कोणी त्यांचा data delete करायला सांगितला. करावाच लागतो का?
Reviewed by InfraVeritas360 ResearchFirst published Last reviewed
Sources: DPDP Act, 2023 and DPDP Rules, 2025 (MeitY)
भाषांतरित मार्गदर्शन, legal advice नाही. Legal terms त्यांच्या English नावानेच दिले आहेत. शंका असल्यास English version आणि Act चा official text ग्राह्य धरा. हे पान इंग्रजीत वाचा
थोडक्यात उत्तर: हो, कायद्याने ठेवायला सांगितले नसेल तर
ज्या purpose साठी data घेतला होता, त्यासाठी तो आता लागत नसेल तर erase करायचा, जोपर्यंत एखादा कायदा तो ठेवायला सांगत नाही. कायदा सांगत असेल तर data ठेवा, पण इतर कशासाठीही वापरू नका. तो का आणि कधीपर्यंत ठेवला आहे, हे व्यक्तीला सांगा.
कायदा काय सांगतो
Section 12 correction आणि erasure चा हक्क देते. Section 8(7) नुसार retention फक्त कायदा सांगत असेल तिथेच. Rule 8(3) नुसार प्रत्येक organisation ने आधी personal data आणि logs किमान एक वर्ष ठेवायचे.
- Sections 11–14 · Rule 14: Rights of Data Principal — लोकांचे हक्क. लोक त्यांच्या data चा summary आणि तो कोणासोबत share झाला ते मागू शकतात. Correction, completion, updating किंवा erasure मागू शकतात, complaint करू शकतात, आणि त्यांच्या वतीने काम करण्यासाठी कोणालातरी nominate करू शकतात. हे कसे करायचे ते तुम्ही publish करायला हवे.
- Section 8(7) · Rule 8: Erasure and retention — data delete करणे आणि ठेवणे. Purpose संपला किंवा consent withdraw झाला की personal data delete करा. एखाद्या कायद्याने तो ठेवणे बंधनकारक असेल, तर तेवढा अपवाद. तुमच्या processors कडूनही तो delete करून घ्या. Rule 8(3) नुसार प्रत्येक Data Fiduciary ने Rules मध्ये दिलेल्या purposes साठी personal data, traffic data आणि logs किमान एक वर्ष ठेवायचे आहेत.
Steps
- Request log करा आणि identity verify करा.
- संबंधित प्रत्येक record type साठी retention schedule तपासा.
- ज्याला ठेवायचे कायदेशीर कारण नाही ते delete करा, vendors कडच्या आणि test systems मधल्या copies सुद्धा.
- जे ठेवायचे आहे ते mark करा, सोबत कायदा आणि end date लिहा.
- साध्या शब्दांत reply द्या: काय delete केले, काय ठेवले, का आणि कधीपर्यंत.
ठेवायचा evidence
- Erasure log
- Vendors कडून आलेली deletion confirmations
- व्यक्तीला दिलेला reply
नेहमीच्या चुका
- प्रत्येक erasure request 'backups मुळे' नाकारणे
- कायद्याने ठेवायचे records delete करणे
- Vendors ना न कळवणे
कोणाची काय जबाबदारी
- Legal & Compliance: Retention मागणाऱ्या कायद्यांची list approve करा, म्हणजे front-line teams नकाराचे कारण बरोबर समजावू शकतील.
- Operations Head: ‘माझा data delete करा’ यासाठी front-line teams कडे सोपे उत्तर हवे: log करा, पुढे पाठवा, आणि timeline समजावून सांगा.
- Customer service विभाग: काय delete होऊ शकते आणि कायद्यानुसार काय ठेवावेच लागते, ते customer ला स्पष्ट समजावून सांगा.
- Software engineering विभाग: Deletion manual काम नको, ते API बनवा.
- Records आणि archives विभाग: काय ठेवले जाते आणि का, ते स्पष्ट समजावून सांगा.
Management कडून चांगले उत्तर कसे असते
“आम्ही वेळेवर erase करतो, कायदा सांगतो तेवढेच ठेवतो, आणि हा फरक प्रत्येक reply मध्ये समजावून सांगतो.” मेहनत आणि वेळ: मध्यम · किती systems मध्ये copies आहेत त्यावर अवलंबून.
तुमच्या भूमिकेसाठी पूर्ण पान उघडा →